QUẢN LÝ THEO TÀI LIỆU MẬT
Chuyên đề
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA TÌNH TRẠNG
LY HÔN 
TRONG LLVT
QUÂN KHU
MỞ ĐẦU
Quan hệ hôn
nhân là một trong những quan hệ cơ bản của sự hình thành và phát triển gia
đình. Kết hôn và ly hôn là
hai mặt của một hiện tượng trong đời sống gia đình. Nếu kết hôn là việc hình
thành quan hệ hôn nhân giữa 2 người khác giới tính thì ly hôn là việc chấm dứt
mối quan hệ đó về mặt pháp lý theo luật Hôn nhân và gia đình. Cho dù có thể một
số trường hợp ly hôn là sự "giải thoát" cho những người trong
cuộc khỏi sự tù túng trong đời sống hôn nhân thì hệ quả của ly hôn vẫn
luôn là gánh nặng với cá nhân và xã hội.
Những năm vừa qua, tình trạng ly hôn của cả nước nói chung, Quân đội và LLVT Quân khu nói
riêng có xu hướng tăng. Số liệu thống kê cho thấy,
số vụ ly hôn ở Việt Nam hiện ở mức 60.000 vụ/năm, tương đương 0,75 vụ/1.000 dân
(theo số liệu Viện Khoa học xã hội Việt Nam cung
cấp). Hôn nhân tan vỡ thường rơi vào các gia đình trẻ, gia đình
có thu nhập thấp, tỷ lệ người vợ đứng đơn yêu cầu xin ly hôn cao gấp nhiều lần
so với người chồng,... Thực tế, có nhiều
nguyên nhân dẫn đến tình trạng ly hôn có cả khách quan và chủ quan; các cấp ủy,
chỉ huy cơ quan, đơn vị quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai nhiều giải pháp
giáo dục, phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng ly hôn trong đời sống vợ chồng của
quân nhân, nhưng có mặt chưa theo kịp tình hình phát triển của xã hội. Do
vậy, để khắc phục những hạn chế, tồn tại trên,
Cục Chính trị biên soạn chuyên đề: “Một số giải pháp phòng ngừa tình
trạng ly hôn trong LLVT Quân khu” làm tài liệu tuyên truyền, phổ biến,
giáo dục pháp luật trong LLVT Quân khu.
I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1. Khái niệm ly hôn, một số quan điểm
về ly hôn
Theo quan điểm của Chủ nghĩa
Mác-Lênin, ly hôn là một mặt của quan hệ hôn nhân, nó là mặt trái, mặt bất bình
thường nhưng là mặt không thể thiếu của quan hệ hôn nhân. Khi đời sống tình cảm
yêu thương giữa vợ chồng đã hết, mâu thuẫn gia đình sâu sắc, mục đích hôn nhân
không đạt được thì vấn đề ly hôn được đặt ra nhằm giải phóng cho vợ chồng, con
cái và các thành viên trong gia đình thoát khỏi những xung đột, bế tắc trong đời
sống chung. Vì khi quan hệ hôn nhân tồn tại chỉ là hình thức, thực chất quan hệ
vợ chồng đã hoàn toàn mất hết ý nghĩa thì: “Tự do ly hôn không có nghĩa là làm
tan rã những mối quan hệ gia đình mà ngược lại nó củng cố những mối liên hệ đó
trên cơ sở dân chủ, những cơ sở duy nhất có thể vững chắc trong xã hội văn
minh”.
Vấn đề ly hôn, được quy định trong
hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia khác nhau. Một số nước cấm ly hôn như: Philippines, Manta,
Anđôna, Paragoat,... có nước lại đặt ra các quy định hết sức nghiêm ngặt như
Achentina, Italia,... Nhưng việc cấm hay hạn chế ly hôn đều trái với quyền tự
do dân chủ của cá nhân.
Ly hôn là sự kiện pháp lý chấm dứt
quan hệ hôn nhân mà chỉ có vợ, chồng hoặc cả hai vợ chồng mới có quyền ly hôn.
Tuy nhiên, quyền ly hôn của vợ, chồng phải đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của
Nhà nước và pháp luật nhằm hạn chế, ngăn chặn những hiện tượng vợ chồng lạm dụng
quyền tự do ly hôn gây hậu quả xấu cho gia đình và xã hội.
Đối với Việt Nam, căn cứ theo Khoản
14 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014: “Ly hôn là việc chấm dứt
quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa
án”.
Chủ thể thực hiện ly hôn là một
bên vợ, chồng hoặc cả hai vợ chồng có quyền yêu cầu ly hôn, ngoài ra yêu cầu ly
hôn có thể do người đại diện khi có căn cứ. Cơ chế ly hôn được thực hiện bằng
thủ tục tố tụng trước Tòa án, đối với trường hợp ly hôn đơn phương (vụ án ly
hôn) thì Tòa án cho ra phán quyết ( bản án cho ly hôn), đối với trường hợp thuận
tình ly hôn thì Tòa án ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn và giải quyết
vấn đề về tài sản và con chung.
Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ
chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Pháp luật quy định
nghiêm cấm việc lợi dụng ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính
sách, pháp luật về dân số hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích
chấm dứt hôn nhân; việc đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách
của cải hoặc hành vi khác để buộc người khác phải duy trì quan hệ hôn nhân trái
với ý muốn của cá nhân.
Thực hiện nguyên tắc hôn nhân tự
nguyện và tiến bộ, đảm bảo quyền tự do hôn nhân bao gồm quyền tự do kết hôn của
nam nữ và quyền tự do ly hôn của vợ chồng.
Theo Luật Hôn nhân và gia đình Việt
Nam về yêu cầu ly hôn nhằm chấm dứt quan hệ vợ chồng trước pháp luật là quyền
nhân thân gắn liền với nhân thân của vợ, chồng; chỉ có vợ hoặc chồng hay cả hai
vợ chồng mới có quyền yêu cầu ly hôn và cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét xử
lý hôn là Tòa án nhân dân.
Pháp luật của Nhà nước xã hội chủ
nghĩa công nhận quyền tự do ly hôn chính đáng của vợ chồng, không thể cấm hoặc
đặt ra những điều kiện nhằm hạn chế quyền tự do ly hôn mà việc ly hôn phải dựa
trên sự tự nguyện của vợ chồng, nó là kết quả của hành vi có ý chí của vợ chồng
khi thực hiện quyền ly hôn của mình.
Do vậy, việc
giải quyết ly hôn là tất yếu đối với quan hệ hôn nhân đã thực sự tan vỡ đó, phần
nào giải phóng được cho tất cả các thành viên trong gia đình khi hôn nhân đã thực
sự lâm vào bế tắc.
2. Một số yếu tố tác động ảnh hưởng đến đời sống quan hệ hôn nhân gia
đình quân nhân hiện nay
Trong xã hội hiện nay, đời sống
hôn nhân gia đình quân nhân chịu tác động bởi nhiều yếu tố: Kinh tế, văn hoá,
xã hội, điều kiện môi trường hoạt động của lĩnh vực quân sự, quốc phòng, làm
cho đời sống hôn nhân có nhiều biến đổi, gia đình quân nhân cũng không ngoại lệ
bởi những tác động ấy. Do nhiều yếu tố, có lúc gia đình quân nhân rơi vào hoàn
cảnh “cơm chẳng lành, canh không ngọt”. Nếu vợ, chồng không thấu hiểu, sẻ chia,
nhường nhịn nhau rất dễ dẫn đến tình cảm “sứt, mẻ”, thậm chí hôn nhân đổ vỡ.
Một số gia đình quân nhân gặp nhiều
khó khăn, mức thu nhập thấp, điều kiện đóng quân ở xa không có sự giúp đỡ của
cha mẹ hai bên; tính chất nhiệm vụ, cường độ làm việc cao, thời gian công tác tập
trung chủ yếu trực SSCĐ, quản lý, huấn luyện bộ đội, nhất là cán bộ cơ sở ở các
đơn vị bộ đội chủ lực, quân nhân công tác xa gia đình khoảng cách cự ly từ 200
km trở lên. Gánh nặng gia đình thường đổ
lên vai người vợ có chồng là bộ đội. Nhất là trong những đợt cao điểm phòng, chống
dịch Covid-19, có những quân nhân công tác trên 6 tháng chưa được về thăm gia
đình, vợ con; nhiều quân nhân thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn vùng sâu, vùng xa,
vùng biên giới đi lại gặp nhiều khó khăn ít có điều kiện về thăm gia đình.
Bên cạnh đó, do điều kiện kinh tế
- xã hội và môi trường làm việc, có ít thời gian tìm hiểu kỹ về tính cách, hoàn
cảnh, nghề nghiệp, thu nhập của bạn đời. Khi xảy ra mâu thuẫn, quân nhân không
biết cách xử lý, giải quyết cho gia đình ổn thỏa mà chọn giải pháp ly hôn; có một
thực tế là do điều kiện công tác đóng quân xa gia đình, ít có thời gian sống với
nhau nên khi bị người khác giới dụ dỗ, lôi kéo nên vợ chồng phát sinh mâu thuẫn
dẫn đến ly hôn. Hiện nay do điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội phát triển, cuộc
sống đã có nhiều thay đổi, sự chịu đựng nhường nhịn, chia sẻ, thông cảm của người
vợ so với các thế hệ trước đây hạn chế hơn, khi xảy ra mâu thuẫn trong quan hệ
vợ chồng hoặc trong gia đình xảy ra những bất đồng về ngành nghề, thu nhập,
cách chăm sóc và nuôi dạy trẻ. Một số gia đình, một bên vướng mắc, tham gia vào
các tệ nạn xã hội như cờ bạc, rượu bia, ma túy, tín dụng đen,... vượt quá mức
thanh toán, dẫn đến xin ly hôn...
Trong khi đó,
công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, tuyên truyền về truyền thống
tốt đẹp của dân tộc, về lòng thủy chung, trách nhiệm của bản thân đối với gia
đình và xã hội chưa được quan tâm, thực hiện đúng mức. Công tác phối hợp giữa
cơ quan, đơn vị với địa phương, gia đình để hòa giải tại cơ sở chưa xem trọng
việc hàn gắn tình cảm vợ chồng. Hiện nay, điều kiện ly hôn theo quy định của
pháp luật là khá thoáng, chỉ cần một bên nộp đơn xin ly hôn và cương quyết ly
hôn thì tòa án có thể cho ly hôn mà chưa có quy định vợ chồng sống ly thân bao
lâu mới được ly hôn hoặc chỉ quy định con dưới 12 tháng tuổi chồng không được nộp
đơn xin ly hôn mà không kéo dài để các cặp vợ chồng có thời gian suy nghĩ, hồi
tâm chuyển ý.
II. THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VIỆC LY HÔN TRONG LLVT
QUÂN KHU THỜI GIAN VỪA QUA
1.
Thực trạng
Những năm
qua, Đảng, Nhà nước, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã quan tâm
sâu sắc và ban hành nhiều chính sách ưu đãi đối với Quân đội và hậu phương Quân
đội, nhất là chính sách về phong, thăng quân hàm, nâng lương, chăm sóc sức khỏe,
hỗ trợ quân nhân có hoàn cảnh khó khăn, hiếm muộn... Cùng với đó, Đảng ủy, Bộ
Tư lệnh Quân khu và cấp ủy, chỉ huy cơ quan, đơn vị chú trọng xây dựng, chăm lo
đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ, góp phần quan trọng giúp
quân nhân có điều kiện tốt hơn trong xây dựng hạnh phúc gia đình, yên tâm công
tác, phấn đấu hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao. Thực tế, thời gian
qua, có rất nhiều tấm gương sáng về gia đình quân nhân hạnh phúc, nuôi dạy con
tốt. Nhiều cháu học sinh có bố hoặc mẹ là bộ đội tham gia các kỳ thi học sinh
giỏi trong nước và quốc tế đạt nhiều giải cao. Bên cạnh đó còn có không ít gia
đình quân nhân có hoàn cảnh khó khăn cả về kinh tế và lĩnh vực tình cảm tinh thần
chưa được giải quyết hài hòa.
Các cơ quan,
đơn vị đã có nhiều kiến nghị, đề nghị Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng và các cơ
quan có thẩm quyền, tuy nhiên, một số chế độ, chính sách đối với Quân đội và hậu
phương Quân đội chậm điều chỉnh, đời sống của một bộ phận quân nhân còn gặp khó
khăn. Bên cạnh đó, các trào lưu tư tưởng tiêu cực, lệch lạc, lối sống hưởng thụ,
văn hóa xấu, độc; mặt trái kinh tế thị trường, Internet, mạng xã hội; các tệ nạn
xã hội,... tác động nhanh, mạnh đến nhận thức, tâm lý, tình cảm của quân nhân. Bên cạnh đó, nguyên nhân từ cả hai phía trước
khi kết hôn tìm hiểu chưa kỹ về tính cách, nhu cầu cuộc sống dẫn đến sau hôn
nhân có sự tác động của đời sống xã hội và những khó khăn trong cuộc sống hằng
ngày nảy sinh mâu thuẫn không chấp nhận cuộc sống hiện tại. Ngoại
tình là nguyên nhân ly hôn đang có xu hướng tăng trong các năm qua. Đa số những
gia đình có chồng hoặc vợ ngoại tình đều đi đến tan vỡ. Vấn đề bạo lực gia
đình, cờ bạc, rượu bia, tín dụng đen, một số quân nhân còn thiếu kiến thức về
hôn nhân và gia đình, kinh tế khó khăn... đang
diễn ra phức tạp, trực tiếp tác động đến đời sống, hạnh phúc gia đình sĩ quan,
quân nhân chuyên nghiệp trong LLVT Quân khu, nhất là đối tượng sĩ quan, quân
nhân chuyên nghiệp có mức thu nhập thấp.
Theo báo cáo của các cơ quan, đơn vị trong LLVT Quân khu từ
năm 2020 đến nay, có 270 đồng chí SQ, QNCN,
CN&VCQP ly hôn (năm 2020 = 67đ/c; 2021 = 76đ/c;
2022 = 68đ/c; 2023 = 43đ/c). Nguyên nhân ly hôn cho thấy, nhiều nhất là
do mâu thuẫn gia đình với 65 vụ; đóng quân xa gia đình 53 vụ; áp lực kinh tế 32
vụ; nghiện ma túy, cờ bạc, rượu, bia, ngoại tình, mâu thuẫn về kinh tế 34 vụ;
các nguyên nhân khác 36 vụ.
Những mâu thuẫn trong quan hệ vợ chồng dẫn đến ly hôn còn trực tiếp tác động,
ảnh hưởng đến tâm lý, tình cảm và kết quả hoàn thành nhiệm vụ của quân nhân;
sau ly hôn một số quân nhân có biểu hiện buồn chán, thiếu ý chí nghị lực, động
cơ phấn đấu, mặc cả với số phận, tình cảm, tâm lý có những thay đổi nhất định. Một
số quân nhân còn bế tắc trong giải quyết mâu thuẫn tình cảm gia đình, cuộc sống
riêng tư, nguyện vọng bản thân, vay nợ quá khả năng thanh toán. Một số quân
nhân bản lĩnh, tâm lý còn non kém, đứng trước những vấn đề khó khăn phát sinh
trong cuộc sống đã có suy nghĩ cực đoan, tự ti hoặc bức xúc, bế tắc dẫn đến
hành động tiêu cực, thậm chí có các hành động “tự thương”, “tự tử”, ảnh hưởng đến hình ảnh
“Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới.
Việc ly hôn không chỉ làm ảnh hưởng đến cuộc sống của gia đình,
người thân mà còn gây nhiều hệ lụy cho xã hội. Bởi gia đình là tế bào của
xã hội, khi tế bào không “khỏe” thì xã hội bị ảnh hưởng nhiều mặt. Sau những
cuộc ly hôn, nhiều trẻ em sống trong cảnh thiếu tình thương và sự chăm sóc,
nuôi dưỡng của cha hoặc mẹ; nhiều trường hợp cha, mẹ đều không thực hiện nghĩa
vụ nuôi dưỡng, lớn lên nhờ sự cưu mang của người thân; có trường hợp bị bỏ rơi,
ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển nhân cách và lối sống của trẻ, dẫn tới
phát sinh những hành vi vi phạm pháp luật, nảy sinh nhiều vấn đề xã hội....
Đây cũng là một trong những lý do mà trong những năm gần đây tình trạng tội phạm
tuổi vị thành niên có xu hướng gia tăng.
2. Nguyên nhân
a) Tác động từ
môi trường xã hội và hoạt động đặc thù quân sự
Do điều kiện
kinh tế, văn hóa, xã hội phát triển dẫn đến nhu cầu đời sống sinh hoạt ngày
càng cao, trong khi đó mức thu nhập từ tiền lương của SQ, QNCN, CN&VCQP so
với mặt bằng chung của xã hội còn thấp, không có thu nhập ngoài lương, đời sống
của một bộ phận gia đình quân nhân, nhất là nhóm chức vụ thấp, hưởng lương sơ cấp
gặp nhiều khó khăn; thời gian công tác, sinh hoạt chủ yếu ở trong doanh trại
quân đội, ít có điều kiện, thời gian để giúp đỡ gia đình tăng thêm thu nhập nên
nảy sinh những mâu thuẫn, không đồng thuận trong chăm lo xây dựng
gia đình, nuôi dạy con.
b) Nguyên
nhân từ công tác quản lý của cấp ủy, người chỉ huy các cấp
Một số cấp ủy,
chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy nhận thức chưa đầy đủ vị trí, vai trò,
tầm quan trọng của việc chăm lo, xây dựng hạnh phúc gia đình quân nhân cấp dưới
thuộc quyền; công tác lãnh đạo, chỉ đạo chưa quan tâm đúng mức, có biểu hiện
coi nhẹ hoặc giao khoán cho các cơ quan chức năng, một số người chỉ huy còn cứng
nhắc, mệnh lệnh, hành chính, thiếu linh hoạt trong quản lý, bố trí, sắp xếp thời
gian, giải quyết cho quân nhân nghỉ phép, tranh thủ, nghỉ hằng ngày để có thời
gian chăm lo, hỗ trợ gia đình.
Công tác dự
báo, nắm, quản lý, định hướng tư tưởng và phối hợp với gia đình, địa phương để
kịp thời giải quyết, hoà giải các gia đình quân nhân có dấu hiệu tình cảm dạn nứt,
hạnh phúc đổ vỡ dẫn đến ly hôn.
c) Nguyên
nhân từ phía bản thân quân nhân và gia đình
Về bản thân quân nhân: Cơ bản các trường hợp SQ, QNCN ly hôn tuổi đời còn trẻ, nhận thức, trách nhiệm đối
với gia đình còn hạn chế; khi gặp khó khăn hoặc có những vấn đề bất đồng trong
cuộc sống; việc chia sẻ, thông cảm tạo sự đồng thuận chưa tốt; dẫn đến giải quyết
mâu thuẫn còn nóng vội làm tan vỡ hạnh phúc gia đình. Đối tượng SQ, QNCN cấp úy mức lương thấp, công tác xa gia đình,
ít có thời gian quan tâm chăm lo cho gia đình và vợ con; một số còn vướng vào
tai, tệ nạn xã hội như lô đề, cờ bạc,...
Đối với gia đình quân nhân: Chủ yếu là vợ, chồng chưa có sự đồng thuận,
chia sẻ với điều kiện môi trường hoạt động quân sự, mức sống, thu nhập còn thấp;
một số đồng chí, vợ không có việc làm, thu nhập không ổn định, thiếu trách nhiệm trong chăm lo xây dựng hạnh
phúc gia đình; cá biệt có trường hợp không chung thủy trong hôn nhân.
III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA LY HÔN TRONG LLVT
QUÂN KHU THỜI GIAN TỚI
1. Cấp ủy, chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy và cơ quan chính
trị các cấp tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về hôn nhân và gia đình cho cán
bộ, chiến sĩ trong cơ quan, đơn vị
Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu, bao trùm, xuyên suốt, có ý nghĩa
quyết định, định hướng nhận thức và hành động của quân nhân trong giáo dục phòng ngừa, ngăn chặn các dấu hiệu, hành vi có thể dẫn đến việc ly hôn. Vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, người chỉ huy, chính ủy, chính trị
viên và các tổ chức có ý nghĩa quan trọng, quyết định đến việc nhận
thức, thái độ, hành động của quân nhân gắn bó với các thành viên trong gia
đình.
Để thực hiện
tốt giải pháp, cấp ủy, tổ chức đảng, chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy
các cấp thường xuyên phát huy vai trò, trách nhiệm, thường xuyên nghiên cứu,
quán triệt sâu sắc các nghị quyết, kết luận, chỉ thị, quy định của Trung
ương, QUTW, Đảng ủy Quân khu về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phát huy phẩm chất “Bộ
đội Cụ Hồ” thời kỳ mới, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn
diện “Mẫu mực, tiêu biểu”; tăng cường quản lý, giáo dục chấp hành kỷ luật và bảo
đảm an toàn([1]). Giáo dục cho quân nhân hiểu rõ gia đình là tổ ấm của mỗi
người, là tế bào của xã hội, là môi trường quan trọng để hình thành, nuôi dưỡng
và giáo dục nhân cách con người. Nêu cao ý thức trách nhiệm xây dựng quan hệ
gia đình, giữ gìn hạnh phúc gia đình; làm tròn bổn phận đối với hậu phương, gia
đình.
Cấp
ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị cần đổi mới phong cách lãnh đạo, sâu sát cơ sở,
lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, đánh giá đúng thực trạng tình hình, hoàn cảnh,
gia đình, mối quan hệ của từng quân nhân trong cơ quan, đơn vị mình; xác định
rõ các yếu tố tác động và nguyên nhân của tình trạng ly hôn trong cơ quan, đơn
vị, những khó khăn, vướng mắc, bất cập để kịp thời xác định chủ trương, biện
pháp lãnh đạo, chỉ đạo triển khai quyết liệt, đồng bộ, toàn diện, cụ thể, sát
đúng, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống",
lấy "xây" là chính, chú trọng các giải pháp dự
báo, phòng ngừa, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân đối với
gia đình và đơn vị.
Tổ
chức tốt các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, chú trọng
giáo dục kiến thức tiền hôn nhân, đời sống gia đình thông qua các hoạt động của
đơn vị và địa phương trên địa bàn đóng quân; làm tốt công tác dự
báo, quản lý nắm chắc điều kiện, hoàn cảnh gia đình, kịp thời phát hiện các quân nhân có biểu hiện, tâm lý bất thường;
giải quyết tốt các vấn đề phát sinh về tư tưởng, tình cảm, hôn nhân hạnh phúc
gia đình của SQ, QNCN, CN&VCQP trong cơ quan, đơn vị.
Đa dạng hóa các hình thức, phương pháp tiến hành công tác tuyên truyền,
phổ biến, giáo dục pháp luật, trang bị kiến thức về tiền hôn nhân gia đình, gắn
với hiệu quả các phong trào “Xây dựng gia đình quân nhân tiêu biểu”, “Xây dựng
gia đình văn hóa”, “Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc”...;
tạo chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tự giác chấp hành pháp luật, kỷ luật, tu dưỡng,
rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống; phát huy truyền thống,
phẩm chất tốt đẹp của quê hương, dòng họ, gia đình và đơn vị.
Người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên các cấp phải quan tâm, vận dụng
linh hoạt, tạo điều kiện thời gian ngày nghỉ, giờ nghỉ cho sĩ quan, quân nhân
chuyên nghiệp, nhất là sĩ quan cấp phân đội có thời gian tìm hiểu kỹ bạn đời, nắm
vững điều kiện, môi trường công tác có tính chất đặc thù của quân đội để gia
đình vợ, chồng quân nhân thấu hiểu hoàn cảnh, thường xuyên chia sẻ, nhường nhịn,
chăm lo, giúp đỡ nhau để xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc.
Thực
hiện tốt sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm và làm tốt công tác khen thưởng,
nhân rộng những tấm gương sáng về đạo lý gia đình,
điển hình trong khó khăn vươn lên xây dựng gia đình hòa thuận, giữ vững hạnh
phúc, nuôi dạy các con ngoan, học giỏi, thành đạt, hiếu thảo, chăm lo phụng dưỡng
ông bà, kính trên, nhường dưới....
2. Phát huy vai trò, sức mạnh tổng
hợp của các tổ chức, lực lượng, trách nhiệm nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng
viên, nhất là cán bộ chủ trì các cấp trong xây dựng gia đình quân nhân no ấm,
bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc
Đây
là giải pháp cơ bản, có tác dụng phòng ngừa, ngăn chặn các dấu hiệu, hành vi có
thể dẫn tới hiện tượng gia đình thiếu bền vững, xảy ra mâu thuẫn, dẫn đến ly
hôn.
Để
phát huy vai trò các tổ chức, các lực lượng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của
quân nhân đối với chăm lo, xây dựng gia đình hạnh phúc, trước hết phải củng cố,
nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng, chăm lo xây dựng cấp ủy, chi bộ vững
mạnh, thực sự là tổ chức lãnh đạo; phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ,
đảng viên, nhất là đội ngũ cán bộ chủ trì các cấp (năm 2023, có 43 đồng chí ly hôn, trong đó có 07 đồng chí là sĩ quan có
cấp bậc quân hàm là Trung tá, Thượng tá, Đại tá; có 02 đồng chí là cán bộ chủ
trì cấp huyện); chức năng, nhiệm vụ hoạt động của hội đồng quân nhân, chiến
sĩ bảo vệ, tổ công tác dân vận, tổ tư vấn tâm lý, pháp lý quân nhân và đội ngũ
đảng viên cùng tổ đảng, đơn vị, các quân nhân thân thiết để nắm diễn biến tình
hình, tư tưởng, điều kiện, hoàn cảnh của từng quân nhân để có giải pháp phòng
ngừa.
Tiếp tục triển
khai thực hiện phong trào thi đua: “Toàn quân xây dựng gia đình bền vững, hạnh
phúc, nuôi dạy con tốt”; xây dựng nếp sống văn hoá, chủ động phòng chống các tệ
nạn xã hội ngay tại gia đình và cộng đồng, phòng chống bạo hành trong gia đình.
Các gia đình quân nhân gương mẫu chấp hành chính sách, tích cực tham gia làm
nòng cốt trong phong trào toàn dân xây dựng đời sống văn hoá, thực hiện quy mô
gia đình ít con (01 hoặc 02 con).
Lãnh
đạo, chỉ huy các cấp, nhất là cán bộ chủ trì phải gương mẫu, trách nhiệm, mẫu mực
về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, phong cách lãnh đạo, chỉ huy; phải
thực hành dân chủ, chấp hành nghiêm pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội, nền nếp,
chế độ, quy định của đơn vị; có tinh thần cầu thị, lắng nghe ý kiến của đồng
chí, đồng đội và người thân, gương mẫu cao trong chung thủy vợ, chồng, nuôi dạy
con cái, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc.
Cơ quan, đơn
vị chủ động triển khai đợt sinh hoạt chính trị, tư tưởng sâu rộng nội dung
Chuyên đề “Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân đối với bản thân, gia
đình, đồng đội và đơn vị” kết hợp lồng ghép với triển khai các giải pháp giáo dục,
phòng ngừa dấu hiệu có thể dẫn đến ly hôn, tập trung giáo dục cho quân nhân có
nhận thức sâu sắc về vị trí, ý nghĩa, tầm quan trọng của gia đình luôn là điểm
tựa, động lực, hậu phương vững chắc để quân nhân cống hiến và nâng cao trách
nhiệm đối với gia đình, có trách nhiệm yêu thương, chăm lo xây dựng gia đình,
nuôi dạy con cái; tự tin, quý trọng người thân.
Tập
trung nâng cao chất lượng hoạt động và phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo Dân số, Gia đình và Trẻ em các cấp; các tổ chức
quần chúng (Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Công đoàn); tổ chức tọa đàm, diễn đàn, sân khấu hóa về hôn
nhân hạnh phúc gia đình; nắm chắc tình hình tâm tư, nguyện vọng chính đáng, điều kiện
hoàn cảnh gia đình của cán bộ, đoàn viên, hội viên. Chủ động tham
mưu, đề xuất với cấp ủy, chỉ huy các cấp giải quyết kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng để cán bộ, đoàn
viên, hội viên có điều kiện chăm lo, xây dựng
hạnh phúc gia đình. Tổ chức các đợt thi tìm hiểu, diễn đàn, nói chuyện
chuyên đề, thông báo thời sự, chính trị về nội dung của
Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bình đẳng giới, Luật Chăm sóc bảo vệ trẻ
em, Luật phòng, chống bạo lực gia đình,... có biện pháp ngăn chặn sự xâm nhập của
các tệ nạn xã hội vào gia đình.
Nâng cao hiệu quả hoạt động của các thiết chế văn hóa ở
đơn vị cơ sở; chủ động phối hợp cơ quan, báo, đài địa phương phát hành những
tác phẩm nghệ thuật hấp dẫn về đề tài gia đình; tăng cường đăng tin, viết bài về
các mô hình, sáng kiến, giải pháp xây dựng gia đình hạnh phúc vượt khó, vươn
lên chăm lo gia đình hòa thuận, bình đẳng, phát triển kinh tế, nuôi dạy con
chăm ngoan, học giỏi; đồng thời lên án, đấu tranh những hành vi thiếu đạo đức,
bạo hành trong hôn nhân và gia đình và các tai, tệ nạn xã hội.
3. Thường xuyên giữ mối liên hệ với
gia đình, địa phương nơi quân nhân cư trú; tổ chức gặp mặt gia đình quân nhân
vào các dịp lễ, tết, ngày truyền thống, các sự kiện chính trị quan trọng
Đây
là giải pháp quan trọng góp phần nâng cao nhận thức của quân nhân đối với gia
đình, đơn vị bởi địa phương và gia đình của mỗi quân nhân là hậu phương, là điểm
tựa để họ hoàn thành nhiệm vụ ở đơn vị. Thực hiện giải pháp này, cấp ủy,
người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên phải thường xuyên quan hệ, trao đổi
thông tin với địa phương và gia đình quân nhân để nắm tâm tư, tình cảm, diễn biến
tâm lý (nhất là giờ nghỉ, ngày nghỉ) tại gia đình và địa phương.
Phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền, cơ quan, ban ngành, tổ chức
chính trị - xã hội địa phương nơi gia đình quân nhân cư trú
để nắm điều kiện, khả năng kinh tế, chi tiêu, các mối quan hệ xã hội của quân
nhân để quản lý, nắm bắt tư tưởng, tình cảm, việc chấp hành quy định, kỷ luật ở
đơn vị và địa phương; kết hợp với tuyên truyền, giáo dục về kiến
thức tiền hôn nhân, kỹ năng giao tiếp, lối ứng xử trong gia đình; trang bị kiến
thức, kỹ năng tổ chức cuộc sống gia đình, có định hướng nghề nghiệp và tạo ra
thu nhập ổn định.
Tổ
chức gặp gỡ giữa đơn vị, địa phương và gia đình quân nhân nhân ngày lễ, kỷ niệm,
ngày truyền thống; giao lưu kết nghĩa tạo mối quan hệ gắn bó giữa đơn vị, địa
phương và gia đình quân nhân. Đẩy mạnh xây dựng gia đình
quân nhân hạnh phúc, bền vững để mỗi quân nhân trong đơn vị lắng nghe, chia sẻ
và tiếp nối lan tỏa tình yêu thương, trách nhiệm vun đắp thêm những giá trị tốt
đẹp, có thêm nhiều gia đình hạnh phúc, là cơ sở để quân nhân yên tâm công tác,
gắn bó với đơn vị.
Bộ CHQS các tỉnh, Ban CHQS
huyện, thị xã, thành phố chủ động phối hợp lồng
ghép, tổ chức tuyên truyền pháp luật về hôn nhân gia đình, vai trò của gia đình
trong nhân dân thông qua các cuộc họp tổ dân phố, họp công đoàn sinh hoạt chi bộ,
họp phụ nữ, thường xuyên mở các cuộc thi về chủ đề hạnh phúc gia đình để gắn kết
tình cảm giữa các thành viên trong gia đình với nhau, đồng thời trang bị thêm
các kiến thức về pháp luật và xã hội để mọi người nhận thức được vai trò của
gia đình để cùng nhau giữ lửa đem lại cuộc sống gia đình hạnh phúc.
Phối hợp với các ngành, các cấp, các tổ chức đoàn thể địa
phương tham gia xây dựng, hoàn
thiện hương ước, quy ước làng, bản, khu dân cư theo hướng ghi nhận, phát huy những
giá trị văn minh, tiến bộ, những phong tục, tập quán tốt đẹp trong hôn nhân gia
đình và tổ chức thực hiện có hiệu quả. Đẩy mạnh các hoạt động truyền thông
về xây dựng gia đình, đặc biệt, chú trọng đến truyền thông, giáo dục đời sống
gia đình thông qua các nghi lễ tôn giáo, phong tục tập quán, nhằm cung cấp cho
các thành viên trong gia đình những kiến thức, kinh nghiệm, giúp cho các thành
viên trong gia đình xây dựng mối quan hệ tương hỗ, thân thiện, gần gũi hơn. Bởi
lẽ, nếu như gia đình có nền giáo dục căn bản, truyền thống đạo đức thì nguy cơ
đỗ vỡ phần nào sẽ được ngăn chặn.
Phát huy vai trò Ban Chỉ đạo Dân số, Gia đình và trẻ em, Tổ hoà giải ở cơ
sở để các cặp vợ chồng quân nhân trong đơn vị muốn ly hôn có cơ hội trở lại
đoàn tụ, cùng nhau xây dựng gia đình hạnh phúc và nuôi dạy con cái. Phát
huy vai trò hòa giải với nhiều hình thức, giải thích cho các cặp vợ chồng biết
được những hệ lụy có thể xảy ra với con cái sau khi ly hôn nhằm nâng cao trách
nhiệm, tình cảm đối với con cái và tự hàn gắn, hòa giải các mâu thuẫn về sống
chung lại với nhau.
Đối với các gia đình xảy ra tình trạng bạo
lực, chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể thường xuyên theo dõi có biện pháp
tuyên truyền, giáo dục; giúp đỡ đối với con của quân nhân chưa thành niên, nhất
là những trẻ em có nguy cơ vi phạm pháp luật hoặc bị ngược đãi; tạo điều kiện
cho trẻ em có điều kiện tốt trong học tập, vui chơi, ổn định về tâm sinh lý.
Các cặp vợ chồng trẻ cần tăng cường học hỏi, tham vấn về
kiến thức tiền hôn nhân, giao tiếp, lối ứng xử trong gia đình… tại các Trung
tâm tư vấn tâm lý, tại trang Website hôn nhân và gia đình, các bài viết trên
sách, báo… Bên cạnh đó, trước khi kết hôn cần trang bị kiến thức, kỹ năng tổ chức
cuộc sống gia đình, có nghề nghiệp và tạo ra thu nhập ổn định.
4. Thường xuyên quan tâm, chăm lo đến gia đình quân nhân và đời sống hậu phương quân đội; có chính sách ưu tiên gia đình hoàn cảnh khó khăn
và đặc biệt khó khăn.
Chú trọng xây
dựng môi trường văn hóa quân sự phong phú, lành mạnh, tạo cơ sở, nền tảng để
nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quân nhân đối với bản thân, gia đình và đơn
vị.
Cấp ủy, chính
ủy, chính trị viên, người chỉ huy các cấp nghiên cứu, bố trí, sắp xếp vị trí
công tác cho SQ, QNCN có điều kiện chăm lo cho gia đình, nhất là đối với những
gia đình quân nhân có cả vợ và chồng đều công tác trong Quân đội. Hợp lý hóa gia đình đối với các đồng chí cán bộ không có nguyện vọng phát
triển ở chức vụ cao hơn được công tác gần nhà để có điều kiện chăm sóc gia
đình. Cơ quan chính trị các cấp chủ động rà soát, tham mưu với cấp
ủy, chỉ huy cùng cấp đề nghị, báo cáo Thường vụ Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu
xem xét, quyết định những trường hợp SQ, QNCN công tác lâu năm xa gia đình, các
đồng chí hiếm muộn con, điều kiện kinh tế nhiều khó khăn, có nguyện vọng chuyển
công tác để hợp lý hóa xây dựng gia đình.
Trước mắt,
cơ quan, đơn vị chủ động nghiên cứu, đề xuất với cấp ủy,
chính quyền địa phương và triển
khai thực hiện chặt chẽ, đầy đủ các chế độ, chính sách theo quy định của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, Luật
Quân nhân
chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng, nhất là các chính sách về tiền
lương, chính sách về nhà ở, đất ở, xây dựng nhà công vụ đối với cán bộ Quân đội...
Phối hợp với địa phương nơi gia đình quân nhân cư trú, vận
động, tuyên truyền cho sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp viết cam kết không vi
phạm các mục tiêu về công tác Dân số, Gia đình và trẻ em, thường xuyên nắm chắc
số người sinh con thứ 3 trở lên. Kiến nghị, đề nghị Đảng, Nhà nước ban hành các
chính sách đặc thù có tính đột phá đối
với các cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ có yêu cầu đặc thù cao, thường xuyên xa gia đình; các lực lượng làm nhiệm vụ ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng đặc biệt khó
khăn,...
KẾT LUẬN
Cấp ủy, chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy, cơ quan chính trị các cấp
quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ
biến, giáo dục cho quân nhân hiểu đúng, nhận thức đầy đủ về vị trí, tầm quan trọng
việc xây dựng gia đình quân nhân no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc; thường
xuyên nâng cao vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng chăm lo xây dựng
hạnh phúc gia đình quân nhân. Để nâng cao nhận thức, trách nhiệm nêu gương của
đội ngũ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp trong phòng ngừa, bngăn chặn hiện tượng
ly hôn hiện nay trong LLVT Quân khu, yêu cầu đặt ra lãnh đạo, chỉ huy các cấp phải tiến hành đồng
bộ các giải pháp cụ thể, sát thực tiễn, hiệu quả, thiết thực, góp phần giáo dục,
phòng ngừa, ngăn chặn hiện tượng ly hôn trong cơ quan, đơn vị hiện nay./.
[1] Chỉ thị số
79/CT-BQP ngày 22/7/2022 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về xây dựng đơn vị vững mạnh
toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” trong toàn quân; Chỉ thị số 103/CT-BQP ngày
28/11/2019 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về việc tiếp tục tăng cường quản lý,
giáo dục chấp hành kỷ luật và bảo đảm an toàn trong Quân đội nhân dân Việt Nam;
Chỉ thị số 11/CT-TM ngày 12/4/2023 của Tổng Tham mưu trưởng về việc nâng cao chất
lượng xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật trong toàn quân; Hướng dẫn số
1279/HD-CT ngày 05/6/2023 của TCCT về CTĐ,CTCT trong nâng cao chất lượng xây dựng
chính quy, quản lý kỷ luật; Kế hoạch hành động số 3018/KH-BQP, ngày 29/9/2012 của
Bộ Quốc phòng thực hiện Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam trong Quân đội
đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; Công văn số 2777/CT-TH ngày 13/9/2023 của
TCCT về việc chủ động phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng ly hôn trong cơ quan,
đơn vị.
0 Nhận xét