Ngày 10 tháng 12 năm 2025, tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV đã thông qua luật Phòng, chống ma túy năm 2025. Luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, giải pháp chỉ đạo triển khai quyết liệt, tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy, bảo đảm tính xuyên suốt giữa hoạt động giảm cung với giảm cầu trong phòng, chống ma túy, thay đổi căn bản, hiệu quả công tác cai nghiện ma túy. 
Bên cạnh đó, thực hiện các văn bản chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy đã được chuyển từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về Bộ Công an. Do đó, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo mới của Đảng, Nhà nước và phù hợp với sự thay đổi của cơ quan chủ trì quản lý công tác này.
Ngoài ra, quá trình tổ chức thực hiện Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 trong những năm qua đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc nhất định và phát sinh những vấn đề mới cần sửa đổi, bổ sung nhằm khắc phục, giải quyết và nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy trên thực tế.
Việc ban hành luật phòng, chống ma túy 2025 xuất phát từ những cơ sở pháp lý và thực tiễn như sau:
* Cơ sở pháp lý:
Căn cứ các Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về các nội dung liên quan đến sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, như:
+ Kết luận 121-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 khoá XII một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả thông qua chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy công an địa phương theo hướng “tỉnh toàn diện, xã vững mạnh, bám cơ sở”, không tổ chức công an cấp huyện; 
+ Kết luận 126-KL/TW ngày 14/02/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về một số nội dung, nhiệm vụ tiếp tục sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị năm 2025; Kết luận số 127-KL/TW ngày 28/02/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về triển khai nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; 
+ Kết luận số 137-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về Đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp đã chỉ đạo: “Kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện từ ngày 01/7/2025
+ Kết luận số 132-KL/TW ngày 18/3/2025 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 16/8/2019 của Bộ Chính trị về tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy đã quán triệt nhiệm vụ: “Tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách, pháp luật trong các lĩnh vực có liên quan, bảo đảm phù hợp, thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, sát với thực tiễn, có tính khả thi cao.
Ngoài ra, Nghị quyết 77/2025/UBTVQH15 ngày 21/4/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2025; trong đó đã bổ sung vào Chương trình lập pháp năm 2025 trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 10 (tháng 10/2025) đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống ma túy.
* Về cơ sở thực tiễn: 
- Thứ nhất, về công tác kiểm soát các hoạt động hợp pháp về ma túy: theo quy định tại khoản 4, Điều 2 của Luật PCMT năm 2021 đang quy định “Tiền chất là các hóa chất không thể thiếu được trong quá trình điều chế, sản xuất chất ma túy” là chưa phù hợp, bởi vì thực tế các đối tượng có thể thay thế nhiều loại tiền chất khác nhau để điều chế, sản xuất chất ma túy.
- Thứ hai, về công tác quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy: Trong thời gian quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, khi có thông tin người đó sử dụng trái phép chất ma túy, Công an xã yêu cầu người đó xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, nhưng họ không chấp hành, trong khi đó quy định của pháp luật thì không được cưỡng chế, hay có chế tài xử lý nên rất khó khăn trong thực tiễn, không có tính răn đe, giáo dục đối với người sử dụng trái phép chất ma túy, làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật.
- Thứ ba, về công tác xác định tình trạng nghiện ma túy: Việc xác định tình trạng nghiện ma túy gặp nhiều khó khăn, vướng mắc như: người nghiện không hợp tác với lực lượng chức năng khi có yêu cầu; cơ sở vật chất, nhân lực thực hiện xác định tình trạng nghiện còn thiếu, nhất là ở cấp xã, không đảm bảo cho việc thực hiện xác định tình trạng nghiện. Thực tế hiện nay nếu không xác định được tình trạng nghiện ma túy thì sẽ không áp dụng được biện pháp cai nghiện đối với người nghiện.
- Thứ tư, về công tác cai nghiện ma túy: 
+ Cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng: Khoản 2 Điều 30 Luật PCMT năm 2021 quy định: “Thời hạn cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng là từ đủ 06 tháng đến 12 tháng”, thực tế rất khó xác định khi nào áp dụng thời hạn 06 tháng, trên 06 tháng hoặc 12 tháng, gây nên sự áp dụng không thống nhất giữa các địa phương. Bên cạnh đó, tại khoản 6 Điều 30 quy định “trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện” trong việc thực hiện cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, nhưng từ ngày 01/7/2025 thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp thì không còn tổ chức đơn vị hành chính cấp huyện, do vậy quy định này không còn phù hợp.
+ Công tác cai nghiện ma túy bắt buộc: Trong thời gian lập hồ sơ đưa người nghiện đi cai nghiện ma túy bắt buộc người nghiện thường bỏ trốn, mặc dù giao cho gia đình quản lý nhưng gia đình vẫn không quản lý được. Trong khi đó quy định của pháp luật không có chế tài xử lý đối với trường hợp này (cả về phía gia đình, cũng như người nghiện), từ đó dẫn đến việc chấp hành pháp luật không nghiêm, gây khó khăn cho các lực lượng thực hiện nhiệm vụ.
+ Một số trường hợp người nghiện ma túy sau khi Tòa án ra Quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đã bỏ trốn, không chấp hành, sau một thời gian dài người này quay trở lại địa phương và lấy lý do không còn nghiện ma túy nên không chấp hành Quyết định của Toà án đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, gây khó khăn trong công tác quản lý của các địa phương.
- Thứ năm, về sự đồng bộ, thống nhất giữa Luật Phòng, chống ma túy với các luật khác:
+ Các quy định về áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hiện đang được quy định đồng thời tại Luật Phòng, chống ma túy và Luật Xử lý vi phạm hành chính nên rất khó bảo đảm sự liên thông, chưa thực sự thuận lợi trong thi hành: Đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc quy định tại Luật Phòng, chống ma túy, tuy nhiên, thủ tục lập hồ sơ đề nghị, xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc và thi hành quyết định đang được quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính.
+ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 86/2025/QH15 đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 9 đã bổ sung Tội sử dụng trái phép chất ma túy nên cần thiết phải sửa đổi, bổ sung các quy định có liên quan tại Luật Phòng, chống ma túy.
Từ những vấn đề trên cho thấy, việc xây dựng dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) là cần thiết, khi chuyển giao nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy của cơ quan quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy về Bộ Công an, để thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu công tác phòng, chống ma túy, nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện ma túy.
Những nội dung cơ bản lủa Luật phòng, chống ma túy năm 2025 gồm:
* Về bố cục của Luật: Gồm 08 chương, 52 điều:
Chương I. Những quy định chung, gồm 05 điều;
Chương II. Trách nhiệm phòng, chống ma túy, gồm 06 điều;
Chương III. Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, gồm 10 điều;
Chương IV. Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy,  gồm 05 điều;
Chương V. Cai nghiện ma túy, gồm 19 điều; 
Chương VI. Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy, gồm 02 điều; 
Chương VII. Hợp tác quốc tế về phòng, chống ma túy, gồm 03 điều; 
Chương VIII. Điều khoản thi hành, gồm 02 điều.
* Những điểm mới của Luật PCMT năm 2025:
- Những nội dung sửa đổi, hoàn thiện của luật PCMT 2025:
+ Sửa đổi, bổ sung quy định về giải thích từ ngữ để phù hợp với thực tiễn hiện nay.
+ Sửa đổi cụm từ “điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế” thành “điều trị nghiện bằng thuốc thay thế”.
+ Sửa đổi, bổ sung quy định “Trường hợp người bị yêu cầu xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể không chấp hành thì người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy có quyền áp dụng biện pháp áp giải người vi phạm đến địa điểm xét nghiệm để tiến hành xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể”.
+ Bổ sung trách nhiệm của người sử dụng trái phép chất ma túy cung cấp thông tin về chất ma túy do đâu mà có để truy nguyên nguồn gốc chất ma túy và người sử dụng trái phép chất ma túy phải chấp hành việc quản lý của Công an cấp xã.
+ Bổ sung Công an cấp xã ra quyết định tạm đình chỉ quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy trong trường hợp người đó chấp hành biện pháp ngăn chặn tạm giữ, tạm giam theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Thời gian tạm giữ, tạm giam được tính vào thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy.
+ Quy định thống nhất thời hạn cai nghiện ma túy đối với người cai nghiện ma túy lần đầu là 24 tháng, đối với người cai nghiện ma túy từ lần thứ hai trở lên là 36 tháng.
+ Quy định Cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân cấp giấy xác nhận hoàn thành cai nghiện ma túy tự nguyện cho người cai nghiện ma túy.
+ Trường hợp người cai nghiện ma túy tự ý chấm dứt cai nghiện tại cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân thì cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân phải thông báo ngay và phối hợp với Công an cấp xã nơi người cai nghiện cư trú lập hồ sơ đưa người cai nghiện ma túy đi cai nghiện ma túy bắt buộc.
+ Trường hợp người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi thực hiện việc cai nghiện bắt buộc tại trường giáo dưỡng nhưng khi người nghiện ma túy đủ 18 tuổi, nếu thời gian cai nghiện còn lại từ đủ 03 tháng trở lên thì chuyển sang thực hiện việc cai nghiện bắt buộc tại cơ sở cai nghiện bắt buộc.
+ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ra quyết định quản lý, hỗ trợ xã hội sau cai nghiện ma túy và Trưởng Công an cấp xã có trách nhiệm giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức thực hiện quản lý, hỗ trợ xã hội sau cai nghiện ma túy và trực tiếp thực hiện một số biện pháp phục vụ việc giám sát, phòng ngừa người bị quản lý sau cai nghiện ma túy sử dụng trái phép chất ma túy.
+ Các trường hợp Công an cấp xã đưa ra khỏi danh sách người nghiện ma túy tại địa phương gồm: 
Người nghiện ma túy đã hoàn thành cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc hoàn thành điều trị nghiện bằng thuốc thay thế hoặc đã chấp hành xong quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.
Người nghiện ma túy phải thi hành án phạt tù; có quyết định đưa đi cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng.
Người nghiện ma túy chuyển đến cư trú ở địa phương khác.
Người nghiện ma túy chết, bị Tòa án tuyên bố mất tích.
- Nội dung bổ sung trong Luật PCMT 2025:
+ Bổ sung “thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản” vào quy định về kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy.
+ Bổ sung quy định về cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng: Người nghiện ma túy đến Công an cấp xã để đăng ký đi cai nghiện tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng. Giám đốc Công an cấp tỉnh quyết định đưa người nghiện ma túy đi cai nghiện tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng.
Bổ sung quy định về cơ sở cai nghiện ma túy, gồm:
Cơ sở cai nghiện ma túy công lập, thực hiện cai nghiện ma túy tự nguyện, bắt buộc cho người từ đủ 18 tuổi trở lên.
Trường giáo dưỡng, thực hiện cai nghiện ma túy tự nguyện, bắt buộc cho người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi.
Cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân, thực hiện cai nghiện ma túy tự nguyện cho người từ đủ 12 tuổi trở lên.
+ Bổ sung các điều quy định về trách nhiệm của người cai nghiện ma túy, quyền và nghĩa vụ của cơ sở cai nghiện ma túy trong công tác cai nghiện ma túy trên cơ sở các quy định của Luật hiện hành.
- Những nội dung phân cấp, phân quyền: 
+ Chuyển thẩm quyền từ “Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã” sang “Trưởng Công an cấp xã” nhận kết quả xét nghiệm dương tính của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Do dự thảo Luật đã sửa đổi theo hướng giao Trưởng Công an xã trực tiếp ra quyết định và thực hiện quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy.
+ Phân định thẩm quyền của “Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã” và “Trưởng Công an cấp xã” trong quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; lý do: tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chủ trương về phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, Trưởng Công an cấp xã trực tiếp chịu trách nhiệm trong việc thực hiện quản lý người nghiện ma túy nên Trưởng Công an xã trực tiếp ra quyết định và thực hiện quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy.
+ Chuyển thẩm quyền từ “Ủy ban nhân dân cấp xã” sang “Công an xã” lập, đưa ra khỏi danh sách người sử dụng trái phép chất ma túy cư trú tại địa phương.
+ Chuyển thẩm quyền từ “Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã” sang “Trưởng Công an cấp xã” trong đăng ký cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc đăng ký điều trị nghiện bằng thuốc thay thế.
+ Chuyển thẩm quyền từ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã sang Trưởng Công an cấp xã có trách nhiệm quản lý cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng.
Trên đây là một số nội dung cơ bản và điểm mới của Luật PCMT năm 2025. Luật đã có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, góp phần tạo bước chuyển biến tích cực trong công tác đấu tranh phòng, chống ma túy hiện nay.